تبلیغات
مسیحیت در گذر زمان - دیدگاه الهیاتی آریوس و آتاناسیوس
 
مسیحیت در گذر زمان

دیدگاه الهیاتی آریوس و آتاناسیوس

بررسی زندگی و آثار دانشمندان و متفکران مسیحی از آن‌رو اهمیت دارد که با تحقیق در تاریخ ایشان، می‌توان به برداشت صحیحی از بسیاری از آموزه‌های موجود و فلسفه پیدایش این آموزه‌ها دست یافت.

در بین این دانشمندان، عده‌ای مؤثرتر از دیگران بودند و راه‌های جدیدی را فراروی جهان مسیحیّت گشودند. این اشخاص را جهان مسیحیت با همه شاخه‌هایش پذیرفته و نام آباء را برای ایشان برگزیده است. یکی از این آباء، آتاناسیوس است.

 

شمّاسی که اسقف شد

آتاناسیوس در سال‌های آخر قرن سوم میلادی در اسکندریه متولد شد و پس از گذر از دوره نوجوانی، به خدمت روحانی مشغول شد. سپس با شاگردی الکساندر، اسقف اسکندریه، به مقام شمّاسی رسید. کلیسای کاتولیک، دارای سلسله مراتبی است که شامل اسقف، کشیش و شمّاس می‌شود؛ که شمّاس، بیشتر به کارهای خدماتی کلیسا می‌پردازد.

آتاناسیوس در سال 328 و با مرگ الکساندر در جوانی اسقف اسکندریه شد. علت این امر طرف‌داری پر شوری بود که او در شورای نیقیّه از الکساندر نشان داد و با این کار از آریوس، که نه شمّاس؛ بلکه کشیشی از شاگردان الکساندر بود، پیش افتاد.

پس از نزاع آریوس و شورای نیقیّه در سال325، مهم‌ترین دل‌مشغولی آتاناسیوس، مبارزه علیه آریانیزم بود؛ زیرا او با رویکرد آریوس موافق نبود و پشتیبان الوهیّت مسیح بود. آتاناسیوس با تمام امکانات، از جمله سیاست‌های کلیسایی، علیه آریانیزم مبارزه کرد و در نتیجه کم‌کم در میان اسقف‌ها و دولت‌مردان منفور شد؛ اما نزد الکساندر محبوبیّت پیدا کرد. به‌همین سبب از مدت 44 سالی که در مقام اسقفی مشغول به‌کار بود، 17 سال آن در پنج محل مختلف به‌ تبعید سپری شد.

آتاناسیوس در اسکندریه به‌کار اسقفی مشغول بود؛ تا این‌که در سال 373 با همین سمت درگذشت.

 

آثار آتاناسیوس

از آتاناسیوس آثار زیادی به‌جا مانده که مهم‌ترین آن‌ها از این قرار است:

1.    آثار ضد آریوسی؛ که حجم عمده کارهای وی بود.

2.    آثار دفاعیاتی؛ آتاناسیوس یک اثر دفاعی در دو بخش به نگارش در آورده که عبارتند از "علیه یونانی‌ها" و "تجسّم کلمه".

3.    نامه‌های عید پاک؛ نامه‌هایی که هرساله برای قرائت در کلیسای مصر می‌نوشت. نکته جالب در این نامه‌ها این است که فهرستی از عناوین کتب عهد جدید ارائه می‌کند.

4.    زندگی آنتونی؛ شرح حال آنتونی راهب که مورد مطالعه بسیاری، از جمله آگوستین بود.[1]

5.    اعتقادنامه آتاناسیوس؛ با تحقیقات ثابت شده بعد از سال 500 میلادی تحریر شده و به وی منسوب شده که شامل دو بخش است. قسمت اول در مورد تثلیث و قسمت دوم در مورد شخصیّت مسیح است. این اعتقادنامه را کلیساهای شرق نپذیرفتند.[2]

 

جدال آریوس، راه رشد آتاناسیوس

شاید در بدو امر، پرداختن به جدال آریوس بی‌ارتباط به‌نظر برسد؛ اما با تیزبینی محققانه، مشخص می‌شود که جدال آریوس زمینه شهرت آتاناسیوس را فراهم کرد.

 نزاع از اینجا شروع شد که الکساندر، اسقف اسکندریه، برای کشیشان خود در مورد "سرّ تثلیث در توحید" موعظه می‌کرد. کشیش آریوس اعتراض کرد و گفت: این سخن سر از چندخدایی درمی‌آورد. زیرا اسقف گفته بود: «خدا همیشه هست، پسر همیشه هست و پسر بدون تولد در پدر حضور دارد.»

هدف آریوس اثبات بسیط بودن و یگانگی خدایی بود که چون روح محض بود، نمی‌توانست با جهان مادّی ارتباط مستقیم داشته باشد. بنابراین طبق نظر آریوس، وجود یک واسطه ضروری بود. این واسطه، همان پسر بود که هرچند قبل از شروع زمان به‌وجود آمده بود، ولی یک مخلوق بود و موجودی واسطه و جدای از پدر بود.[3]

آریوس معتقد بود که «خدا از خلقت جداست. پس ممکن نیست مسیحی را که به زمین آمده و چون انسان تولّد یافته است با خدایی که نمی‌شود شناخت، یکی بشماریم. همان ورطه‌ای که انسان را از خالق خود جدا می‌نماید، مابین خدا و پسر وی عیسی مسیح نیز موجود است. پدر، پسر را تولید نمود؛ یعنی پیش از هرچیز پسر از پدر، از نیستی خلق گردید. پس مخلوق است و از ذات خود پدر نیست و به تمام معنا، وی را خدا نتوان خواند.»[4]

 

آزار و اذیت آریوس و طرفدارانش

اما الکساندر آرام ننشست و آریوس را از شهر اخراج کرد. آریوس خود در نامه‌ای طولانی و گلایه‌آمیز از ستم‌های کلیسا می‌گوید : «...اسقف سر و صدای زیادی درباره ما به‌راه می‌اندازد و به‌سختی ما را آزار می‌دهد ... یوسبیوس، برادر شما در قیصریه، تئودتوس، آیتیوس و همه اسقفان شرق، اناتیما(ملعون) اعلام شده‌اند؛ زیرا ایشان می‌گویند: خدا بدون آغاز در پسرش وجود داشته است ... ما مورد آزار قرار می‌گیریم چون می‌گوییم پسر آغازی داشت؛ اما خدا بدون آغاز است. این واقعا علّت آزار ماست؛ همچنین به‌سبب این‌که می‌گوییم او از عدم پدید آمده است.»[5]

مشاجره بین آریوس و الکساندر از اسکندریه خارج شد و در تمام کلیساهای مشرق مورد بحث قرار گرفت. بدین‌سان تمام امپراتوری به آشوب کشیده شد. کنستانتین از این تفرقه بیمناک شد و با بیان این‌که هر دو اندیشه یکسان صحیح هستند، سعی کرد گروه‌ها را متحد کند.

 

تشکیل شورا به رهبری امپراتور!

در این مسأله نکته جالب این است؛ که امپراتوری که خود، اعتقادی به مسیحیت ندارد و به‌گفته دورانت، چندان به الهیّات پای‌بند نبوده و بیشتر در پی اهداف سیاسی و یکپارچه کردن حکومت خویش است، برای حل مسأله تلاش می‌کند و حتی ریاست شورا را به‌عهده می‌گیرد.

این ادعای دورانت، یعنی کافر بودن کنستانتین هنگام رهبری شورا، از نامه‌ای که کنستانتین به آریوس و الکساندر نوشته به‌روشنی قابل استنباط است:

«من فرض را بر آن گذاشته بودم که اندیشه‌هایی را که همه مردم از خدایان دارند، به‌شکل واحد بازگردانم؛ زیرا قویّا حس می‌کردم، اگر بتوانم مردم را متقاعد سازم که در این‌باره متحد شوند، اداره امور عامّه به‌طور قابل ملاحظه‌ای آسان خواهد شد. اما افسوس! اطلاع می‌یابم که در میان شما، بیش از آن‌چه اخیرا در آفریقا مجادله بوده است، نزاع جریان دارد. ظاهرا علت این مجادلات، پوچ به‌نظر می‌رسد و درخور چنین معارضات تند نیست. تو، الکساندر، اگر می‌خواستی بدانی کشیشانت درباره یک مسأله حقوقی یا حتّی درباره مساله‌ای جزئی که هیچ اهمیتی ندارد، چگونه فکر می‌کنند و تو، آریوس، اگر چنین افکاری داشتی، می‌بایست سکوت می‌کردی ... لزومی نداشت که این مسائل را به‌میان مردم بکشانید ... اینها مسائلی هستند، که فقط بی‌کاری، محرّک آن‌هاست و جز برای حدت ذهن فایده‌ای ندارد ... کارهایی است احمقانه و درخور کودکان بی‌تجربه، نه شایسته کشیش‌ها یا افراد معقول.»[6]

 حال این سؤال پیش می‌آید كه یك مسئله‌ی بی‌اهمیت كه از بیكاری سرچشمه گرفته است، چگونه امپراتور را واداشت كه حكم اعدام را برای مخالفت با آن صادر كند؟!

 

تصویب اعتقادنامه

در نهایت با تلاش و سرسختی زیاد، آتاناسیوس جوان که فقط به‌خاطر هواداری از اسقفش در این شورا حضور داشت و خواسته امپراتور مبنی بر وحدت و یکپارچگی رومیان، که پیش از این مذاهب شرک‌آلود سه‌خدایی داشتند، اعتقادنامه تصویب شد.

آتاناسیوس در این شورا برای ردّ آریوس دو دلیل ارائه کرد:

1.    آتاناسیوس خاطرنشان می‌کرد که اگر آن‌گونه که آریوس معتقد است، مسیح خدا نبود؛ بنابراین محال بود که بتواند بشر را رهایی بخشد؛ زیرا هیچ مخلوقی قدرت رهایی بخشیدن را ندارد.

2.    و اگر مسیح خدا نبود؛ پس کلیسای مسیحی به‌سبب بت‌پرستی، مقصّر می‌شد.

در نهایت و با تلاش‌های آتاناسیوس؛ که در شورا سنّ کمی داشت، اعتقادنامه‌ای تصویب شد که متن آن چنین است:

«من به‌خدای واحد، پدر قادر مطلق، خالق آسمان و زمین و همه امور محسوس و نامحسوس ایمان دارم. به‌خداوند عیسی مسیح، تنها پسر مولود خدا ایمان دارم. او قبل از همهی زمان‌ها از پدر متولد شد، خدا از خدا، نور از نور، خدای حقیقی از خدای حقیقی که مولود است؛ نه مخلوق، هم‌ذات پدر است و همه چیز به‌واسطه او آفریده شد. او برای ما انسان‌ها و برای نجات ما از آسمان نازل شد. از طریق مریم باکره توسط روح‌القدس تجسّد یافت و انسان شد. همچنین به‌خاطر ما به صلیب کشیده شد و از جانب پنطس پیلاطس متحمل درد و رنج شد و دفن شد. براساس متون مقدّس در روز سوم برخاست و به آسمان عروج کرد.

او در سمت راست پدر نشست و دوباره با جلال و عظمت برای داوری بر زندگان و مردگان خواهد آمد و سلطنت او پایان نخواهد داشت و من به روح‌القدس خداوند و حیات‌بخش ایمان دارم. او که از پدر و پسر نشأت گرفت. او که همراه پدر و پسر ستایش و تجلیل می‌شود. او که به‌واسطه رسولان سخن گفت. من به یک کلیسای رسولی مقدّس واحد ایمان دارم. اعتراف می‌کنم که یک تعمید برای آمرزش گناهان کافی است و در انتظار رستاخیز مردگان هستم و حیات جهان خواهد آمد. آمین!.[7]

 

لعنت‌نامه!

اعتقادنامه نیقیّه یک کلام فرعی نیز دارد که به آن متصل است و آن متضمن لعنت‌نامه‌ای است از این قرار: «لعنت باد بر کسانی که می‌گویند زمانی بود که عیسی وجود نداشت؛ یا قبل از آن‌که به‌وجود بیاید نبود؛ یا آن‌که از نیستی به هستی آمد. لعنت باد بر کسانی که اقرار می‌کنند، پسر خدا از ذات یا جنس دیگری است و یا آن‌که پسر خدا مخلوق و یا قابل تغییر و تبدیل است.»[8]

 

پس از اعتقادنامه

 اما اکثر روحانیون، خصوصا در شرق، از پذیرفتن اعتقادنامه سرباز زدند[9] و حتی بسیاری از روحانیون مخالف آریوس نیز از به‌کار بردن عبارت "هم‌ذات" که در متون مقدس نبود، مخالف بودند.[10] جدای از روحانیّون مردم عادی نیز این‌گونه بودند. چنان‌که گریگوری نازیانسی نقل می‌کند: «حتی یک حمامی به شما اطمینان می‌داد که پسر مطمئنا از هیچ به‌وجود آمده است.»[11]

پس می‌توان به‌وضوح دید که صدور اعتقادنامه نیز پایان کار آریوس و آریانیزم نبود؛ زیرا کنستانتین سه سال پس از پذیرش احکام شورای نیقیّه نظرش تغییر کرد و آریوس را از تبعید فراخواند و تا پایان دورانش از گروه مخالف شورای نیقیّه حمایت کرد. امپراتوران بعدی، دیدگاه‌های متفاوتی داشتند و نظرات متفاوت آنها بر زندگی کلیسا تاثیر می‌گذاشت؛ ولی بیشتر آنها آریوسی یا نیمه آریوسی بودند.[12]

با این همه، مسیحیّتی که در نیقیّه تصویب شد، دین رسمی امپراتوری روم گردید. پس از این تصویب، طرف‌داران آریوس توسط کلیسا، در معرض جریمه قرار گرفتند. تمام اشکال آریانیزم مطرود گردید و آریوس نیز پس از مرگش به‌دلیل انکار الوهیّت کامل کلمه(مسیح)، محکوم شد. آریانیزم بدعتی بود؛ که در شرق ریشه‌کن شد؛ اما در مغرب به‌عنوان شکلی از مسیحیّت که از کاتولیک متمایز بود چهارصد سال به حیات خود ادامه داد؛ به‌ویژه در میان گات‌ها و دیگر اقوام ژرمنی رشد سریعی نمود.

در نهایت، برخی از کلیساهای پروتستان که پس از اصلاحات تشکیل شدند، با مبادی آریوسی بنا شدند؛ در نتیجه مخالف تثلیث بودند. مثل "میکائیل سروتوس" اسپانیایی(کاشف جریان خون در رگ‌ها) که با مطالعه کتاب‌های عهد جدید ملاحظه کرد که مسئله تثلیث؛ که طبق اعتقادنامه نیقیه برای مسیحیان امری مسجّل شده بود، در این کتاب‌ها وجود ندارد و این عقیده کفر محض است. اما کلیسا او را محکوم کرده و در سال 1553 زنده طعمه آتش ساخت.[13]

 اما امروزه این نهضت نیز طرفدارانی در میان پروتستان‌ها برای خود پیدا کرده است؛ مثل گروه شاهدان یهوه که از جمعیت قابل توجّهی برخوردارند؛ ولی در کلیساهای کاتولیک روم، انگلیکن و ارتدکس به‌عنوان یک نهضت راست‌کیشی به‌شمار نمی‌رود.

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------

 

[1]. لین، تونی؛ تاریخ تفکر مسیحی، روبرت آسریان، تهران، فرزان روز، چاپ سوم، ص54-55.

[2]. همان، ص148.

[3]. گریدی، جوان ا؛ مسیحیت و بدعتها، عبدالرحیم سلیمانی، قم، طه، 1384، چاپ دوم، ص149-150

[4]. میلر، ویلیام.م؛ تاریخ کلیسای قدیم در امپراتوری روم و ایران، علی نخستین، حیات ابدی، تهران، 1981، ص24.

[5]. وان وورست، رابرت ای؛ مسیحیت از لابلای متون، جواد باغبانی و عباس رسول‌زاده، قم، مؤسسه امام خمینی، 1384، ص172.

[6]. دورانت، ویل؛ تاریخ تمدن، حمید عنایت و دیگران، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1371، ج3، ص769.

[7]. برانتل، جورج؛ آیین کاتولیک، حسن قنبری، قم، مرکز ادیان و مذاهب، 1384، ص4041.

[8]. بایر ناس، جان؛ تاریخ جامع ادیان، اصغر حکمت، تهران، علمی فرهنگی، 1382، چاپ13، ص631تا633.

[9]. لین، تونی؛ ص53.

[10]. گریدی، جوان ا؛ ص151.

[11]. همان، ص149.

[12]. همان، ص152.

[13]. بایر ناس، جان؛ ص681.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 12:21 ب.ظ

This is nicely put! .
warnings for cialis cialis dosage try it no rx cialis viagra vs cialis wow cialis tadalafil 100mg cialis free trial cialis for bph the best choice cialis woman cialis reviews cialis 20mg
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 08:26 ق.ظ

Incredible a good deal of good data.
how to get viagra cheap get viagra buy viagra for men generic viagra online pharmacy buy generic sildenafil buy viagra online with a prescription buy viagra cvs buy sildenafil viagra how do i order viagra online buy viagra online at
شنبه 4 فروردین 1397 10:34 ب.ظ

Seriously lots of useful information.
cialis from canada buy cialis online cheapest cialis from canada cialis italia gratis cialis prices in england tadalafil how does cialis work miglior cialis generico cialis ahumada cialis 5 mg scheda tecnica
پنجشنبه 7 دی 1396 06:19 ب.ظ
اوه خدای من! شخص بسیار معروف! با تشکر، با این حال من
دارم با RSS شما مشکل دارم من نمی فهمم چرا
من نمی توانم به آن بپیوندم. آیا فرد دیگری همان RSS را دریافت می کند؟
مسائل هر کسی که راه حل را می داند، شما مهربانانه پاسخ خواهید داد؟
با تشکر!!
سه شنبه 21 آذر 1396 09:13 ب.ظ
سلام، فقط به وبلاگ خود از طریق Google هشدار داد و متوجه شد که
این واقعا آموزنده است من قصد دارم به خاطر برزیل مراقب باشم.
اگر این موضوع را در آینده ادامه دهید، سپاسگزارم. انسان های بیشماری از نوشته شما سود می برند.
به سلامتی!
سه شنبه 9 آبان 1396 03:58 ب.ظ
پس از خواندن این مطلب، اعتقاد داشتم این واقعا آموزنده است.
من قدردانی میکنم که زمان و تلاش برای قرار دادن این اطلاعات را با هم در نظر بگیرید.
من یک بار دیگر خود را صرف مقدار قابل توجهی از زمان هر دو خواندن و ترک نظرات.

ولی که چه، هنوز هم ارزش این را داشت!
سه شنبه 28 شهریور 1396 03:03 ق.ظ
Simply want to say your article is as surprising.
The clearness in your post is simply nice and i could assume
you are an expert on this subject. Fine with your permission let me to grab your feed to keep up to
date with forthcoming post. Thanks a million and please carry on the rewarding work.
یکشنبه 19 شهریور 1396 09:21 ب.ظ
تلاش ممتاز وجود دارد. پس چه اتفاقی افتاد؟
مراقب باش!
یکشنبه 19 شهریور 1396 05:40 ب.ظ
سلام بسیار خوشحالم که من وب سایت خود را پیدا کردم، واقعا پیدا کردم
شما با خطا، در حالی که من در یاهو برای چیز دیگری مرور کردم،
به هر حال من الان اینجا هستم و فقط می خواهم کودو بگویم
برای یک پست فوق العاده و یک وبلاگ جالب دور (من نیز دوست موضوع / طراحی)، من
وقت آن را ندارید که همه را در لحظه مرور کنید، اما من آن را نشانه گذاری کرده ام و همچنین خوراک های RSS شما را اضافه کردم، پس وقتی وقت دارم
من دوباره به خواندن بیشتر ادامه خواهم داد، لطفا کار عالی انجام دهید.
یکشنبه 19 شهریور 1396 07:57 ق.ظ
مقالات با کیفیت اصلی برای جذب کاربران برای پرداختن به بازدید از وب سایت،
این چیزی است که این وب سایت ارائه می دهد.
جمعه 17 شهریور 1396 02:22 ق.ظ
خوب در پاسخ به این پرس و جو با استدلال های واقعی پاسخ دهید
و گفتن همه چیز در مورد آن.
پنجشنبه 12 مرداد 1396 09:12 ب.ظ
Greetings from California! I'm bored to death at work so I decided to browse your site on my iphone during lunch
break. I enjoy the knowledge you present here and can't wait to
take a look when I get home. I'm amazed at how fast your blog loaded on my mobile ..
I'm not even using WIFI, just 3G .. Anyhow, superb blog!
جمعه 9 تیر 1396 02:12 ق.ظ
Loving the information on this internet site, you have
done great job on the content.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:44 ق.ظ
This article will assist the internet users for building up new weblog or even a
weblog from start to end.
پنجشنبه 31 فروردین 1396 10:01 ق.ظ
I am regular visitor, how are you everybody? This paragraph posted at this web
page is in fact nice.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : ولی الله نصیری
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :